Hemosiderose betekent 'stapeling van niet-functioneel ijzer'. Het teveel aan ijzer kan bijvoorbeeld worden opgeslagen in lever, milt, alvleesklier, hart of huid. Dit verschijnsel treedt onder meer op bij de ziekte van Goodpasture en bij bepaalde vormen van bloedarmoede. Een bekende vorm van hemoseridose is hemochromatose.

---

Anticonceptie betekent het tegengaan ('anti') van de bevruchting ('conceptie'). De meeste vrouwen in Nederland maken gebruik van een of andere vorm van anticonceptie. Sommige anticonceptiemiddelen wordt voorgeschreven door een arts en vergoed door het ziekenfonds; andere middelen zijn gewoon zonder recept verkrijgbaar bij de drogisterij of apotheek. Hieronder een overzicht van de verschillende anticonceptiemiddelen.

De pil
Het bekendste anticonceptiemiddel is de pil. De pil zorgt ervoor dat er geen eisprong plaatsvindt. Het baarmoederslijmvlies verandert ook zodanig dat een eicel zich niet kan nestelen. Verder zorgt de pil ervoor dat de baarmoedermond wordt versperd door een taai net van slijm, zodat spermacellen niet door kunnen dringen. Bij een stopweek waarin de pil niet wordt geslikt, laat het slijmvlies los. Dit heet een onttrekkingsbloeding. Meestal is deze bloeding minder hevig en pijnlijk als een normale menstruatie (zonder gebruik van anticonceptie).

Het condoom
Een condoom is een rubberen hoesje dat strak om de penis wordt aangebracht. De zaadlozing komt terecht in het condoom in plaats van de vagina, de anus of de mond. Niet alleen wordt met behulp van een condoom een ongewenste zwangerschap voorkomen, maar ook aids en andere geslachtsziekten.

Vrouwencondoom
Het vrouwencondoom zorgt er bij juist gebruik voor dat de zaadcellen van de man worden opgevangen en dus niet in de vagina terechtkomen. Omdat het vocht dat uit de penis komt voor de eigenlijke zaadlozing (het voorvocht) al zaadcellen bevat, is het belangrijk om het vrouwencondoom in te brengen voordat de penis in de vagina komt.

Anticonceptiering
De anticonceptiering (in Nederland op de markt onder de naam NuvaRing) is een flexibele ring die je in je vagina draagt. Je brengt de ring ��n keer per maand in waarna je hem drie weken onafgebroken draagt. In je vagina geeft de ring elke dag een klein beetje hormonen aan je lichaam af om een zwangerschap te voorkomen. Na die drie weken verwijder je de ring en gooi je hem weg. Je hebt nu, net als bij de pil, een stopweek waarin je normale maandelijkse bloeding optreedt. Na de stopweek begin je met een nieuwe ring voor een nieuwe periode van drie weken.

Pessarium
Het pessarium is een rubber kapje dat je voordat je seks hebt in de vagina schuift. Het kapje sluit de baarmoedermond af en voorkomt dat er zaadcellen in de baarmoeder kunnen komen. Er zijn verschillende maten vari�rend van zo'n 6 tot 10 centimeter doorsnede; je huisarts kan de juiste maat voor je bepalen. Na het vrijen moet het pessarium 8 uur blijven zitten. Daarna kun je het verwijderen, afspoelen en opnieuw gebruiken. Om de betrouwbaarheid te verhogen gebruik je bij het pessarium een zaaddodende pasta. Als je het goed gebruikt is de betrouwbaarheid zo'n 95%.

(Koper)spiraaltje
Het koperspiraaltje - een T- of anker-vormig plastic staafje, met een koperdraadje om de verticale poot gewikkeld - duwt tegen de baarmoederwand, waardoor het baarmoederslijmvlies zich niet goed kan ontwikkelen. Daardoor kan een bevruchte eicel zich niet nestelen. Bovendien heeft het koper een dusdanige werking dat bevruchte eicellen worden vernietigd. Een derde werking van het spiraaltje is dat het zaadcellen ongeschikt maakt om een eitje te bevruchten. Hoewel het wel tot tien jaar bescherming kan bieden tegen zwangerschap wordt geadviseerd om het koperspiraal na ongeveer vijf jaar te laten vervangen.

Hormoonspiraaltje
Het hormoonspiraaltje (in Nederland op de markt onder de naam Mirena) wordt net als het koperspiraal in de baarmoeder geplaatst, maar werkt in plaats van koper met een lage dosis hormonen. Deze zorgen ervoor dat het baarmoederslijmvlies niet meer wordt opgebouwd en dus ongeschikt is voor een zwangerschap. Ook wordt het slijm in de baarmoederhals slecht doorgankelijk voor zaadcellen. Het hormoonspiraal biedt 5 jaar bescherming tegen zwangerschap en moet daarna vervangen worden.

Implantatiestaafje
Relatief nieuw op de markt is het implantatiestaafje, in Nederland op de markt onder de naam Implanon�. Het staafje is gemaakt van onafbreekbaar kunststof met een lengte van vier centimeter en een diameter van twee millimeter. Het staafje wordt door een arts onder de huid in de bovenarm geplaatst en beschermt ten minste drie jaar tegen zwangerschap. Het staafje geeft een kleine dosis hormonen af. Door dit hormoon vindt er geen eisprong plaats.

Anticonceptiepleister
Het nieuwste voorbehoedsmiddel is de anticonceptiepleister: een pleister die je op je arm plakt en die een week lang gelijkmatig hormonen afgeeft. Deze hormonen komen via de huid rechtstreeks terecht in de bloedbaan. Je draagt de pleister een week en vervangt hem dan (steeds op dezelfde dag) voor een nieuwe pleister. Na drie achtereenvolgende pleisterweken is de vierde week pleistervrij. Desgewenst mag deze stopweek tot 3 weken worden uitgesteld.

De prikpil
Een variant van de pil is de prikpil. Eens in de drie maanden wordt een injectie met een grotere dosis progestageen hormoon gegeven. Vaak blijven de bloedingen daarmee helemaal uit. De eerste maanden kan het bloedverlies onregelmatig en langduriger zijn. Soms kan het meer dan een jaar duren voordat een vrouw weer vruchtbaar is als zij met de prikpil stopt. De prikpil wordt daarom niet vaak voorgeschreven.

Progesteronpreparaten
Progesteronpreparaten voorkomen een eisprong en daardoor een menstruatie. Deze preparaten moeten dagelijks worden ingenomen en kunnen niet altijd een bloeding voorkomen. Bijwerkingen zijn gewichtstoename en een vette huid, soms depressieve klachten en een verminderd libido.

Morning-aftermiddelen
Als je zonder voorbehoedsmiddel hebt gevree�n, kun je kiezen voor morning-aftermiddelen. Deze verminderen de kans op een zwangerschap. Er bestaan drie soorten morning-aftermiddelen: een lichte pil, een zware pil en een spiraaltje. Het spiraaltje is vrijwel honderd procent betrouwbaar, maar niet voor iedereen geschikt. De betrouwbaarheid van de morning-afterpil hangt wel af van een aantal factoren, bijvoorbeeld of je de pillen op tijd inneemt.

Danazol
Het medicijn Danazol onderdrukt de productie van hormonen in de eierstok. In de baarmoeder wordt er minder slijmvlies opgebouwd en afgestoten. Bijwerkingen zijn gewichtstoename en een vettige huid. Voor langdurig gebruik is dit medicijn minder geschikt.

LH/RH-agonisten
LH/RH-agonisten zijn medicijnen die de periode na de laatste menstruatie nabootsen. De eierstokken produceren geen hormonen en het baarmoederslijmvlies wordt niet opgebouwd en afgestoten. Voor jonge vrouwen is deze behandeling meestal niet geschikt.

Vitiligo is een onschuldige huidziekte waarbij huid en haar hun pigment verliezen. Daardoor ontstaan op de huid melkwitte vlekken. Deze vlekken kunnen groot of klein zijn, en verschillende vormen hebben. Medisch is het dus geen groot probleem, maar psychisch vaak wel. De witte plekken zitten veel in de oksels, liezen, handen, gezicht (rond ogen en mond), bovenop de borst en op littekenweefsel. Vooral als de vlekken in het gezicht zitten, hebben veel mensen er moeite mee.

Eén op de honderd mensen lijdt aan vitiligo. De ziekte openbaart zich in de meeste gevallen voor het dertigste levensjaar. Vaak krijgen mensen er zelfs last van voor ze twintig zijn (soms krijgen baby’s het al). Vitiligo is niet besmettelijk. Misschien is de ziekte erfelijk, maar eigenlijk weten we heel weinig over de oorzaken ervan. Misschien is het een auto-immuunreactie: het lichaam begint zonder goede reden de eigen pigmentcellen af te breken. Of de cellen vernietigen zichzelf als ze melanine aanmaken (melanine zorgt dat je bruin wordt in de zon). Wel is het zo dat plekken die bij andere mensen snel bruin worden in de zon, vaak juist de plekken zijn waar een vitilogopatiënt witte vlekken krijgt. Zonnebrand kan de vorming van witte plekken versterken. Andere omstandigheden die de vorming van vlekken uitlokt of versterkt zijn stress, ziektes, letsel, en zwangerschap.

De ziekte is niet te genezen, maar door er op tijd mee naar een arts te gaan, kunnen de vlekken in veel gevallen toch worden verminderd. Zonder behandeling verloopt de ziekte nogal onvoorspelbaar. De vlekken kunnen langzaam groeien, soms met een rand die donkerder is dan de normale huid. Het haar in de vitiligoplekken wordt vaak wit. Tussendoor kunnen ook perioden van verbetering zijn. Spontaan herstel gebeurt heel vaak bij plekken die niet in de zon komen. Maar helaas wordt die huid nooit meer helemaal zo mooi als hij geweest is.

Gerelateerde onderwerpen:

• Albinisme: dit is een aandoening waarbij het lichaam helemaal geen pigment aanmaakt.
  
• Pigmentvlekken: donkere vlekken op de huid door een teveel aan pigment.
  
  

Albinisme is een aangeboren erfelijke, zelden voorkomende aandoening. De cellen die het bruine huidpigment produceren (melanocyten) zijn bij albinisme niet in staat het bruine huidpigment (melanine) te produceren. Daarom hebben albino’s altijd een witte, bleke huid, geelwit haar, roze tot lichtblauwe ogen en rode pupillen.

Mensen die lijden aan albinisme wordt geadviseerd een donkere bril te dragen als bescherming tegen het zonlicht, omdat dit pijn doet aan de ogen en de kans op troebel worden van de ooglens (staar) er door toeneemt. Ook moeten zij hun huid bedekken, omdat deze gemakkelijk verbrandt.

Gerelateerde onderwerpen:

• Vitiligo: dit is een aandoening waarbij lichte vlekken op de huid ontstaan door een gebrek aan pigment.
  
• Pigmentvlekken: donkere vlekken op de huid door een teveel aan pigment.
  
  

Tuberculose (tbc) is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Mycobacterium tuberculosis. Er bestaan twee soorten tuberculose: een niet-besmettelijke vorm en een besmettelijke vorm, genaamd open longtuberculose.

De symptomen van tuberculose zijn: hoesten, moeheid, lusteloosheid, gewichtsverlies en een lichte temperatuurverhoging, nachtzweten en verminderde eetlust.

Tuberculose wordt overgebracht door hoestende patiënten met open tuberculose. De bacterie komt dan via de longen tijdens het hoesten naar buiten. Bij het hoesten zonder zakdoek of hand voor de mond worden microscopisch kleine druppeltjes met bacteriën verspreid. Mensen die in dezelfde ruimte zijn, kunnen op die manier besmet raken.

Wanneer iemand voor de eerste keer besmet raakt met de bacterie, spreek je van primaire tuberculose. In dit stadium heb je meestal geen klachten. De bacterie kan lange tijd verscholen in het lichaam aanwezig blijven, zonder klachten te veroorzaken. Normaal gesproken zorgt je afweer ervoor dat je niet ziek wordt van de bacterie. De ziekte kan zich na maanden of jaren alsnog ontwikkelen tot secundaire tuberculose, door activatie van de oude infectie of door nieuwe besmetting van buitenaf.

De bacterie verplaatst zich via bloed- en lymfevaten. Daardoor kunnen verschillende organen worden aangetast. Meestal zijn het de longen die worden getroffen. Naast de longen tast de bacterie voornamelijk lymfeklieren, hersenen, hersenvliezen, nieren, gewrichten en de wervelkolom aan.

In veel landen van de Derde Wereld is tuberculose nog één van de belangrijkste doodsoorzaken. De voornaamste oorzaak hiervoor is de opkomst van Aids. Aids-patiënten hebben een verminderde weerstand, omdat zij niet voldoende afweerstoffen maken. Hierdoor zijn zij een makkelijke prooi voor de tuberculosebacterie.

De laatste jaren zijn er in Nederland jaarlijks ongeveer 1700 gevallen van tuberculose.

Schimmels kunnen overal op de huid voor een infectie zorgen. Vooral op warme, vochtige plaatsen hebben ze veel kans. Vandaar dat bijvoorbeeld vaginale schimmelinfecties veel voorkomen, evenals schimmelinfecties aan de voeten. Daarover lees je meer in de volgende onderwerpen:

• voetschimmel
  
• schimmelnagels

Andere plekken waar een schimmel voor klachten kan zorgen zijn bijvoorbeeld de darmen, de gehoorgang, de tepels bij moeders die borstvoeding geven en de mond (spruw). Meestal geeft een schimmelinfectie flinke jeuk. De huisarts kan schimmeldodende middelen voorschrijven. Er zijn ook diverse schimmeldodende middelen zonder recept verkrijgbaar bij de apotheek.

Een ander woord voor ziektes die door een schimmel worden veroorzaakt is mycose of mycosis. Een veelvoorkomende schimmel is Candida Albicans (zie ook het onderwerp candidiasis).